In Brussel roept kardinaal Parolin Europa op om de christelijke moed te herontdekken

Vaticaanstad – Ter gelegenheid van het 800-jarig jubileum van de Sint-Michiels- en Sint-Goedelekathedraal in Brussel ging kardinaal Pietro Parolin, staatssecretaris van de Heilige Stoel en pauselijk gezant, de eucharistie voor op zondag 11 januari, op het feest van de Doop van de Heer. Voor de religieuze en burgerlijke autoriteiten beschreef hij de geschiedenis van dit gebouw in een bredere reflectie op de missie van de Kerk en de geestelijke toekomst van Europa, volgens hem gekenmerkt door kwetsbaarheid, breuken en verlies van koers.

In een kathedraal doordrenkt van acht eeuwen geschiedenis, gevuld met honderden gelovigen en in aanwezigheid van de koning en de koningin, benadrukte kardinaal Parolin dat “het christelijk geloof niet buiten de tijd of aan de rand van de geschiedenis bestaat, maar in het hart van de geschiedenis, op concrete plaatsen en via echte gemeenschappen.”

“Lang voordat deze gotische kerk uit de 13e eeuw werd gebouwd,” zei hij, “had een kapel gewijd aan Sint-Michiel en een romaanse kerk al getuigd van de diepe wortels van het christendom op de Brusselse heuvel.” Deze langzame , geduldige groei illustreert volgens de pauselijke gezant de ware aard van de Kerk zelf: “een werkelijkheid die niet voortkomt uit een geïsoleerde daad of een project op een bepaald moment, maar uit een trouw die generaties overspant, waarin ieder persoon ontvangt, beschermt en toegeeft wat aan hem is toevertrouwd.”

“Gedurende acht eeuwen,” merkte hij op, “heeft de kathedraal het christelijke leven van de stad en de natie begeleid, en belichaamt zij een geloof dat ingaat op de vragen van haar tijd.”

Sint-Michiel en Sint-Goedele, figuren van een Kerk in balans

De eerste fundamenten van de Sint-Michiels- en Sint-Goedelekathedraal dateren uit 1226, toen Hendrik II, hertog van Brabant, besloot een kerk te bouwen op de huidige locatie, gelegen op het kruispunt van de wegen die Frankrijk en Duitsland verbonden. De patroonheiligen van de kathedraal belichamen in de ogen van de kardinaal een roeping die nog steeds relevant is. Sint-Michiel herinnert zich ‘waakzaamheid en onderscheidingsvermogen’, terwijl Sint-Goedele getuigt van ‘dagelijkse trouw’. “Samen,” vervolgde hij, “tekenen zij het gezicht van een Kerk die geroepen is om waarheid en dienstbaarheid, vastberadenheid en zachtheid te combineren.”

De staatssecretaris van de Heilige Stoel vond dat deze “lange geschiedenis onze ogen niet sluit voor het verleden, noch voor de toekomst. Hij nodigde ons uit om buiten de muren van de kathedraal te kijken, naar Brussel en haar Europese dimensie.

Brussel en Europese kwetsbaarheid

Brussel met in haar hart de Europese instellingen, symboliseert voor kardinaal Parolin een stad geboren uit “ontmoeting en het vermogen om verschillen te overbruggen. Europa zelf maakt vandaag “een periode door van diepe kwetsbaarheid, bestaande uit angsten en breuken die niet alleen politiek en sociaal zijn, maar ook intern en cultureel.”

De centrale these van Parolin is dat Europa geen louter ‘technische oplossingen’ nodig heeft. Hij positioneerde de Kerk als ‘leverancier’ van waarden die aan elke politieke afweging vooraf moeten gaan – bovenal de onaantastbare waardigheid van het individu. In tijden van toenemende isolatie en geopolitieke spanningen klonk zijn pleidooi voor een vrede die niet gebaseerd is op de ‘balans van angst’ maar die voortkomt uit de erkenning van de ander.” Met verwijzing naar de oproep die heilige Johannes Paulus II in 1982 in Compostela lanceerde, nodigde de kardinaal Europa ook uit “niet bang te zijn zich voor Christus te openen” om zo uit onzekerheid en angst te komen.

Een onbeduidende Kerk?

Met verwijzing naar de figuren van Robert Schuman, Konrad Adenauer en Alcide De Gasperi, architecten van de Europese verzoening na de oorlog, benadrukte kardinaal Parolin het belang van het herbouwen niet van structuren alleen, maar ook van het vertrouwen van de mensen in elkaar. Een uitdaging die ook de Kerk vandaag de dag aangaat. Voor hem is het grootste gevaar niet om numeriek in de minderheid te zijn, maar om onbeduidend, irrelevant te worden. “Het is niet numerieke zwakte die het christelijk getuigenis verzwakt, maar het verlies van evangelische moed,” waarschuwde hij, en herinnerde eraan dat de Kerk geroepen is zout, licht en gist te blijven in de geschiedenis.

De Doop van Christus, een stijl van de christelijke aanwezigheid

Op basis van de lezingen van het feest van de Doop van de Heer, mediteerde de kardinaal over Christus die ervoor kiest het water van de Jordaan binnen te gaan om de menselijke conditie te delen. Een gebaar van nederigheid en nabijheid dat een stijl onthult: die van een rechtvaardigheid gekenmerkt door zachtheid en een aanwezigheid die “doorgaat door goed doen”. Deze stijl, herinnerde hij zich, heeft direct betrekking op de gedoopten. “Wij zijn het niet die de Kerk bouwen: wij zijn de stenen die de Heer gebruikt,” benadrukte hij.

“De Kerk groeit wanneer verschillen een verrijking worden en liefde de band is die hen bij elkaar houdt. Tijdens deze reis rust onze blik op Maria, die het Tweede Vaticaans Concilie overwoog in het mysterie van Christus en van de Kerk. In haar leert de Kerk dat vruchtbaarheid niet voortkomt uit de kracht van structuren, maar uit beschikbaarheid voor Gods handelen, niet van onmiddellijke zichtbaarheid, maar van geduldige trouw.”

Een gebed voor Brussel, België en Europa

Ten slotte vertrouwde kardinaal Parolin de Kerk, de stad Brussel, België, Europa en de gemeenschap van volkeren aan Maria toe. Hij sprak de hoop uit dat de kathedraal toegewijd aan de heiligen Michiel en Goedele ‘een open thuis en een ruimte van gemeenschap’ zal blijven, in staat geweten te vormen in rechtvaardigheid, verantwoordelijkheid en hoop.

Augustine Asta (Vatican News)