De paus sluit het consistorie af: “een ervaring van gemeenschap ten dienste van de missie”

Leo XIV hield zijn slotrede van het consistorie, waarin hij de nadruk legde op hoop, synodaliteit en de verantwoordelijkheid van de Kerk in een wereld die getekend wordt door oorlog en een crisis in de menselijke relaties. Aan het begin van zijn toespraak betuigde de paus zijn solidariteit, evenals die van het gehele College van kardinalen, met het Venezolaanse volk „dat getroffen is door de hevige aardbeving van de afgelopen dagen“.

Alvorens een slotbeschouwing te geven over het buitengewone consistorie dat op 26 en 27 juni 2026 in het Vaticaan plaatsvond, betuigde paus Leo XIV zijn solidariteit, evenals die van het gehele college van kardinalen, met het Venezolaanse volk, dat zwaar getroffen is door de hevige aardbeving van de afgelopen dagen: “Wij bidden voor de slachtoffers, hun families en allen die de gevolgen van deze ramp ondervinden. Wij vertrouwen ook allen die bij de reddingsoperaties betrokken zijn toe aan de Heer, en wij bidden dat de solidariteit van de internationale gemeenschap met deze geliefde natie niet zal afnemen.”

Kardinalen afkomstig uit zeer uiteenlopende Kerken, culturen en contexten

Vanuit de synodezaal hield de paus op zaterdag 27 een uitgebreide toespraak, waarin hij de kardinalen bedankte voor “de vrijheid, de broederschap en de kerkelijke geest waarmee u aan onze werkzaamheden hebt deelgenomen. Ik onthoud niet alleen de inhoud van uw overwegingen, maar ook de ervaring die deze mogelijk heeft gemaakt.”

“We hebben samen de wil van de Heer gezocht, in de overtuiging dat Christus blijft werken in zijn Kerk: Hij is het die ons voorgaat, die ons samenbrengt, die spreekt via onze broeders en die ons leidt in onze missie. Alles komt van Hem en alles keert terug naar Hem”, vervolgde hij. “Daarom,” zo verklaarde hij, “was het voor mij een bron van troost en hoop om te zien hoe kardinalen uit zulke uiteenlopende kerken, culturen en contexten naar elkaar luisterden en samen zochten naar wat het Evangelie het beste dient”.

Synodaliteit

In het hart van zijn overweging benadrukte de paus dat synodaliteit niet moet worden opgevat als een organisatorische methode of een opeenvolging van bijeenkomsten, maar als een manier om Kerk te zijn. “De echte vraag bij synodaliteit is niet wie de beslissingsbevoegdheid heeft, maar: ‘Hoe bewaren we samen de gave die de Heer aan zijn Kerk heeft toevertrouwd?’“, verklaarde hij. Volgens Leo XIV ontstaat deze weg uit de ontmoeting, groeit hij door naar elkaar te luisteren en rijpt hij door onderscheiding onder leiding van de heilige Geest. Hij vroeg de kardinalen dan ook om de uitvoering van het synodale proces in hun particuliere Kerken te bevorderen en daarbij een authentiek begrip ervan te stimuleren.

De wonden van de wereld

De paus benadrukte ook dat de kardinalen tijdens het consistorie hun bezorgdheid hadden geuit over de oorlogen, de armoede, het onrecht en het geweld waarmee vele volkeren over de hele wereld te maken hebben. Hij voegde er echter aan toe dat achter deze tragedies een nog diepere crisis schuilgaat: „Eenzaamheid, de crisis in de onderlinge relaties, het verlies van hoop en de moeilijkheid om elkaar als broeders en zusters te erkennen.”

De paus legde in het bijzonder de nadruk op de situatie van jongeren en hun zoektocht naar zingeving en authenticiteit — en, in sommige gevallen, het lijden dat hen er zelfs toe brengt een einde aan hun leven te maken — “een van de diepste wonden van onze tijd“ vormt. Hij benadrukte ook het belang van het gezin als leerschool voor relaties, solidariteit en hoop. In dit verband kondigde hij een bijeenkomst aan in oktober met de leiders van de oosterse Kerken en de voorzitters van de bisschoppenconferenties om Amoris Laetitia te evalueren. Aan deze bijeenkomst zullen ook gezinnen deelnemen.

Een cultuur van dialoog tegen de logica van de oorlog

Een deel van zijn toespraak was gewijd aan de vrede. Paus Leo XIV bevestigde daarin dat de kardinalen een van de leerstellingen van de encycliek Magnifica humanitas duidelijk hadden begrepen: oorlog ontstaat niet alleen uit conflicten tussen staten, maar uit een ‘cultuur van macht’ die de menselijke relaties, de economie, de politiek, de technologie en zelfs de religie doordringt.

Als antwoord stelde hij voor om een cultuur van samenwerking en dialoog te herstellen, het multilateralisme te versterken en de deelname van leken aan het openbare leven te bevorderen, geïnspireerd door de sociale leer van de Kerk. De Heilige Vader pleitte ook voor geweldloze reactie als een diep evangelische keuze, waarbij hij verduidelijkte dat dit niet passiviteit betekent, maar juist het aangaan van conflicten zonder de logica van de haat te reproduceren. In dit verband onthulde hij dat verschillende werkgroepen hadden gevraagd om een diepgaandere theologische en pastorale reflectie over zelfverdediging, in het licht van de veranderingen die hedendaagse conflicten beïnvloeden.

Een Kerk die getuigt alvorens te organiseren

De paus benadrukte dat de vernieuwing van de Kerk niet alleen afhangt van structurele hervormingen, maar vooral van het getuigenis van gemeenschappen die in staat zijn het evangelie op geloofwaardige wijze na te leven. Hij bevestigde tevens zijn voornemen om deze jaarlijkse bijeenkomst vanaf volgend jaar voort te zetten, waarbij hij aangaf dat de datum nog niet vaststond, maar dat hij hoopte deze tegen het einde van het jaar bekend te maken.

Een laatste oproep tot vrede

Aan het einde van zijn toespraak maakte Leo XIV zich de unanieme oproep van het consistorie eigen en verzocht hij de kardinalen deze door te geven aan alle Kerken en alle volkeren van de wereld. “God blijft in de geschiedenis wegen van verzoening en vrede openen. Het is onze verantwoordelijkheid om deze moedig te bewandelen en de wereld te helpen ze te herkennen”, verklaarde hij. De paus bedankte ook iedereen voor zijn bijdrage, “evenals de verslaggevers, de moderatoren en al diegenen die met vrijgevigheid en discretie deze dagen van werk en broederschap mogelijk hebben gemaakt.”

“Dank u dat u mij opnieuw hebt geholpen het werk te herkennen dat Christus blijft verrichten onder zijn volk en in de wereld. Wij vertrouwen de vruchten van dit consistorie toe aan de voorspraak van de Maagd Maria, Moeder van de Kerk. Moge zij ons leren de eenheid in verscheidenheid te bewaren en het evangelie van de vrede te dienen met nederigheid, moed en hoop. Dank u wel!”

Sebastián Sansón Ferrari – Vatican News

27 juin 2026