Guy Bognon (POSPA): “Bisschoppen moeten rechtstreeks betrokken zijn bij de vorming van seminaristen”

Libreville (Fides Nieuwsagentschap) – Hoewel Afrika, samen met Azië, een van twee continenten blijft waar het aantal priesters blijft stijgen, en het enige continent waar het aantal seminaristen ook toeneemt, blijft de kwaliteit van de priesteropleiding een centrale zorg voor het Pauselijke Missiewerk St.-Petrus Apostel (POSPA). Terwijl het wereldwijde aantal priesters daalde tot 406.996 (-734 vergeleken met het voorgaande jaar), noteerde Afrika een significante toename (+1.451 priesters) en een toename van het aantal seminaristen (+383), terwijl alle andere continenten achteruit gingen, volgens cijfers gepubliceerd door Fides in oktober 2025.

“Van 15 tot 20 juni reisden we naar Libreville in Gabon, om een vormingssessie te houden voor docenten in seminaries,” vertelt pater Guy Bognon, secretaris-generaal van POSPA, een bijbelgeleerde en voormalig rector van seminaries in Benin, aan Fides. Het initiatief bracht een twintigtal priesters van alle seminaries in het land samen, samen met parochiepriesters en professoren aan de seminaries die als externe begeleiders fungeerden.

Na de openingsmis werden deelnemers uitgenodigd om deel te nemen aan een geestelijke retraite gericht op het Woord van God en de betekenis van consecratie. “We begonnen op deze manier te begrijpen dat vorming van seminaristen niet slechts een intellectuele zaak is. Het is bovenal een zaak van het hart. De retraite richtte zich op meditatie over wat het betekent om gewijd te zijn,” verduidelijkt pater Bognon. Het doel was om te overdenken “hoe Jezus, zelf gewijd, deze werkelijkheid zijn hele leven heeft geleefd, en deze vervolgens aan ons doorgeeft, wij die vandaag gewijd zijn, rekening houdend met de uitdagingen waarmee we worden geconfronteerd en de praktische middelen die beschikbaar zijn om onze missie te volbrengen.”

De daaropvolgende dagen waren gewijd aan lezingen en uitwisseling. “We begonnen met een reflectie getiteld ‘De urgentie en noodzaak van permanente vorming’,” vervolgde pater Bognon. “Velen vragen zich af wat ze nog moeten leren, maar we moeten begrijpen dat leren leven nooit ophoudt. Het hele leven is een leerproces. Voortdurende bekering is noodzakelijk als we steeds meer op Christus willen lijken en onszelf voortdurend willen vernieuwen, vooral als begeleiders van seminaristen, door zowel onze kennis als ons innerlijke leven te verdiepen.”

De verantwoordelijkheden van begeleiders en docenten, de stadia van de vorming van seminaristen en de spirituele, menselijke, intellectuele en pastorale dimensies werden uitvoerig belicht, ook in het licht van de Ratio Fundamentalis Institutionis Sacerdotalis, het officiële document van de Heilige Stoel, gepubliceerd in 2016 getiteld The Gift of the Priestly Vocation, (Het geschenk van de priesterroeping) dat de normen en richtlijnen voor de vorming van toekomstige priesters in de universele Kerk vastlegt.

“Er werd bijzondere aandacht besteed aan de geestelijke begeleiding van seminaristen,” merkte pater Bognon op. “Hier kan niet geïmproviseerd worden: er zijn regels en kennis die niet alleen door academische studie worden verworven, maar ook door ervaring. Men kan academische kwalificaties hebben en een uitstekende docent zijn, maar toch missen wat nodig is om een goede begeleider te worden.”

De sessie behandelde ook “de gevoelige aspecten van affectiviteit, die essentieel zijn voor het vormen van evenwichtige individuen,” het vermogen om “een verklaring te geven over je geloof,” en het pastorale doel van elk aspect van de vorming. Het broederschap was een ander belangrijk kenmerk van deze bijeenkomst. “Deze dagen waren niet beperkt tot lezingen: er was dagelijks een mis, de getijdengebeden en momenten van broederlijke uitwisseling,” legde de secretaris-generaal van het Pauselijk Werk Sint-Petrus Apostel uit. We wilden als broeders leven om van binnenuit te begrijpen wat vorming werkelijk betekent.”

De missie bood ook de gelegenheid om verschillende kerkelijke leiders in Gabon te ontmoeten, waaronder verantwoordelijke voor buitenlandse zaken op de nuntiatuur, mgr. Grzegorz Piotr Bielaszka, de voorzitter van de bisschoppenconferentie, bisschop Jean-Vincent Ondo Eyene van Oyem, de aartsbisschop van Libreville, mgr. Jean-Patrick Iba-Ba; de bisschop van Franceville, mgr. Ephrem Ndjoni; en de recent benoemde apostolisch nuntius, aartsbisschop Relwendé Kisito Ouédraogo. Pater Bognon benadrukte dat “vele aspecten van de vorming de directe betrokkenheid van bisschoppen vereisen. Docenten en begeleiders handelen in hun naam en kunnen niets doen zonder hun steun.”

Voor pater Serge-Patrick Mabickassa, coördinator van de Bisschoppelijke Commissie voor Communicatie, Cultuur en Toerisme en begeleider aan het National Major Seminary of St Augustine in Libreville, behandelde de sessie zeer concrete noden. O. a. benadrukte hij de noodzaak van “een intellectuele vorming die de Afrikaanse theologie meer prominent maakt,” in staat om een licht te werpen op “de geloofscrises die voortvloeien uit de relatie tussen het christelijk geloof, de traditionele religie en de Gabonese cultuur”, het leren van Lectio Divina “om een diepere relatie met God op te bouwen” en “de oproep om liefdadigheid te cultiveren voor de armsten,” in een context waarin “leken ons te vaak verwijten dat we geen nabijheid en aandacht hebben voor kwetsbare mensen. (…) Deze vormingssessie heeft aan die behoeften voldaan door ons de hulpmiddelen aan te rijken die toekomstige priesters nodig hebben voor een goede vorming, vooral vertrouwdheid met het Woord van God en het lezen van de kerkvaders bij het aanpakken van geloofsvragen, evenals de herinnering dat de priester naar zijn volk moet luisteren,” bevestigde hij aan Fides.

“De sessie”, zegt hij, “helpt ons onze pedagogische methoden en onze benadering van spirituele begeleiding te heroverwegen, omdat het ons een update gaf over traditionele methoden.” Met de invoering van de Ratio “hebben we ontdekt dat de seminarist nu centraal staat in zijn eigen vorming. Hij is verantwoordelijk voor zijn vorming. Elke seminarist is ook, in zekere zin, zijn eigen begeleider en een begeleider van zijn medeseminaristen.”

Op intellectueel niveau merkt de docent op dat “met de komst van artificiële intelligentie en het internet” intellectueel werk het risico loopt te verzwakken als technologische hulpmiddelen reflectie vervangen. Hij riep daarom op tot “ethische vorming in het gebruik van artificiële intelligentie, zodat toekomstige priesters er niet afhankelijk van worden bij het voorbereiden van preken en catechese,” evenals “een herziening van de methoden die worden gebruikt bij het presenteren van academisch werk, om een diepere uitoefening van de geloofsintelligentie te bevorderen.”

In deze context bereidt POSPA soortgelijke initiatieven voor “in verschillende landen — binnenkort in Tanzania, daarna in Malawi en Burkina Faso — omdat de vorming van docenten de kern van onze missie vormt,” benadrukte pater Bognon.

“Het is essentieel dat de bisschopsconferenties deze kwestie serieus nemen. Het aantal roepingen alleen is niet genoeg. Kwaliteit is minstens zo belangrijk. Priesteropleiding betekent niet simpelweg juichen over het hebben van volzette seminaries. De kwaliteit van priesteropleiding hangt direct af van de kwaliteit van degenen die toevertrouwd zijn met het vormen van toekomstige priesters, en dit vereist op zijn beurt permanente vorming. Het priesterschap eindigt niet bij wijding; Het is een levenslange reis.”

Aan het einde van deze ervaring in Gabon deelden de deelnemers een gemeenschappelijke overtuiging: “Vandaag, in het licht van de uitdagingen waarmee de wereld wordt geconfronteerd, is het essentieel om goed gevormde priesters te hebben die in staat zijn authentiek leiderschap te bieden,” concludeerde pater Bognon. “De ‘kwaliteit’ van een priester hangt allereerst af van zijn innerlijke leven en van zijn relatie met God, want uit die relatie ontvangt de priester wat hij geroepen is door te geven.”

(MLK-EG) (Fides)