In Madrid herinnert de paus eraan dat religiositeit geen museumstuk uit het verleden is, maar een school van het geloof

Vaticaanstad – 1,2 miljoen gelovigen kwamen deze zondag samen op het Cibeles-plein in Madrid, waar de paus de eerste mis van zijn apostolische reis naar Spanje vierde. Van vreugdevolle toejuichingen tot de stilste bezinning. In zijn preek herinnerde Leo XIV aan de betekenis van processies, die geen folkloristisch overblijfsel zijn, maar de “aanwezigheid van de Heer die leeft en onder ons blijft wandelen”. De paus nodigde iedereen uit om hun dorst te lessen aan Zijn bron om tekenen van hoop te worden.

Op deze zondagochtend, onder een stralende zon, reed de paus in een open pausmobiel naar het iconische Cibeles-plein, waar de Madrileense wijken Retiro, Centro en Salamanca samenkomen. Over de hele route nam Leo XIV de tijd om kinderen te zegenen onder het gejuich van een indrukwekkende menigte van enthousiaste gelovigen. Niet iedereen had de plek van de mis kunnen bereiken, die al voor zonsopgang bezet was door Madrilenen of Spanjaarden uit de omgeving, uit Toledo of Segovia. “Dit is de eerste keer dat ik een paus zie, en ik voel me gelukkig dat ik Leo XIV ontmoet, die de paus van mijn leven zal zijn, degene die mij zal begeleiden”, vertrouwde de 16-jarige Guillermo ons toe. Net als hij waren er deze zondagochtend veel jongeren aanwezig voor de eerste mis van Leo XIV in Spanje.

Voorafgaand aan de viering begroette de paus kort de koninklijke familie en ontving hij de gouden sleutels van de stad Madrid, een eer en een zichtbaar teken van vertrouwen en vriendschap.

In navolging van de hartelijke ontvangst door de Spanjaarden verklaarde de paus op zijn beurt dat zijn “hart overloopt van vreugde” aan het begin van deze reis. Een bekentenis die hij al in de eerste seconden van zijn preek uitsprak, gehouden ter gelegenheid van het hoogfeest van het Lichaam en Bloed van Christus. Corpus Christi geeft in Spanje aanleiding tot prachtige processies, een traditie waar Leo XIV graag op terugkwam.

Een terugkeer naar de wortels van het geloof

Corpus Christi is niet “zomaar een feestdag in de liturgische kalender”, verklaarde de paus meteen. En hoewel de plechtige processies van deze dag eeuwenlang de vroomheid, de kunst, de muziek, de architectuur en het leven van het Spaanse volk hebben gevormd, en ook vandaag nog, merkt hij op dat “ze het spirituele gevoel van dit land uitdrukken en manifesteren door de schoonheid en elegantie van de bloementapijten, de altaren in de straten, de zorg die wordt besteed aan de monstransen en hun uitstalling, evenals de gezangen en de versieringen”, dan gaat het niet om “een folkloristisch overblijfsel of een louter esthetische versiering”.

“Het gaat hier om het geloof in de aanwezigheid van de verrezen Heer, die leeft en onder ons blijft wandelen, die zich tot brood maakt voor onze honger naar leven en de verborgen hoeken van ons hart en onze geschiedenis bezoekt, zelfs de donkerste.”

Corpus Christi is een “terugkeer naar de wortels van het geloof om de liefde en trouw aan God te vernieuwen”, benadrukte de paus.

God wandelt met zijn volk

Terwijl Christus zich tijdens de eucharistieviering en tijdens de processies als voedsel geeft, zegt Leo XIV, “komt Hij ons tegemoet”. Hij blijft niet “opgesloten in een tempel”, maar wandelt door de straten, doorkruist de pleinen, bewoont de plaatsen van het dagelijks leven. “Hij is de nabije God die met zijn volk meegaat, de Heer van de geschiedenis, de troost voor de zwakken, het licht voor de gezinnen, de hoop voor de zieken, de vrede voor hen die lijden. Het is overigens geen toeval dat de Kerk in Spanje”, zo merkt de paus op, “jarenlang het hoogfeest van Corpus Christi heeft verbonden met de Dag van de Naastenliefde.”

“Het gaat er niet alleen om de monstrans naar buiten te brengen, maar om onszelf uit het egoïsme, de onverschilligheid en een comfortabel en besloten geloof te halen, om te beantwoorden aan zijn uitnodiging tot bekering, onze blik te veranderen en zijn aanwezigheid te verwelkomen die ons verandert en ons tot bouwers van een nieuwe wereld maakt.”

Een geloofsschool waar men zich kan laven

Zo mag de historische herinnering aan de processies van het feest van Corpus Christi niet gevangen blijven in nostalgie. “Ze is”, zegt de paus, “een ‘uitnodiging’ aan iedereen om zich te herinneren hoe ’toen je honger had, Hij je met manna heeft gevoed’ (Dt 8, 2-3.14b-16a).”

“Het gaat erom te gedenken om niet te vergeten wie de Heer is en om niet te bezwijken voor de verleiding om op andere afgoden te vertrouwen en ons te voeden met brood dat niet verzadigt”, aldus Leo XIV.

De paus spoort het Spanje van vandaag en morgen aan om van religiositeit geen “museum van het verleden te maken, maar een school van het geloof waar men zich nog steeds kan laven”. Een school die leert om voor God en voor de naaste te knielen, benadrukt Leo XIV, want “niemand kan voor de Heer knielen en de naaste verachten. Een school die de vrijheid van de liefde leert en de ketenen van elk egoïsme verbreekt, een school waar men leert dat God een werkelijke aanwezigheid is en dat iedereen eveneens geroepen is om aanwezig te zijn, om de uitdagingen van de wereld niet uit de weg te gaan maar zich persoonlijk in te zetten voor de opbouw van het algemeen welzijn.”

Actoren van de transformatie van de wereld, een teken van hoop

De paus haalde vervolgens twee figuren uit de Spaanse Kerk aan. Allereerst de heilige Manuel González, ‘de bisschop van de verlaten tabernakels’, wiens leven eraan herinnert dat de eucharistie niet alleen tijdens grote vieringen geëerd moet worden, maar ook “in de stille trouw van degene die de Heer vergezelt door een nederige en discrete vriendschap die zich dag na dag voedt”. Leo XIV herinnerde vervolgens aan de verzen van de heilige Johannes van het Kruis, die in de 16e eeuw vanuit een gevangeniscel “de verborgen aanwezigheid van de Heer waarnam, waaruit een licht voortkomt dat geen schemering kent en waaruit een leven stroomt dat niet opraakt”. De paus stelt de gelovigen op hun beurt voor om terug te keren naar “deze eeuwige bron, die stroomt en de dorst lest zonder te verblinden, zonder zich op te dringen met uiterlijke macht, zonder zich op spectaculaire wijze te presenteren”. Hij nodigt hen uit om de Heer “de dorst van (hun) hart te laten lessen”, om vervolgens onder de mensen “deze stroom van fris water, liefde, vrede, gerechtigheid en vreugde” te brengen op de wegen van het leven en de geschiedenis, met bijzondere zorg voor hen die lijden en de hoop hebben verloren. Hij spoort hen aan om zo actoren te worden in de transformatie van de geschiedenis en een teken van hoop.

Processie door de straten van Madrid

Ter plaatse of via een van de 42 grote schermen namen meer dan 1,2 miljoen gelovigen deel aan de mis, die vanochtend werd opgeluisterd door 400 koorzangers. Meer dan 2.000 priesters en diakens reikten de communie uit. 22.000 vrijwilligers en 23.000 politieagenten zorgden voor het goede verloop op het Cibeles-plein en langs de route van de plechtige processie van het Heilig-Sacramentsfeest, die na de viering door de straten van Madrid trok.

Marie Duhamel – Vatican News