De Pauselijke Missiewerken in dienst van de universaliteit van de missie van de Kerk

Tijdens de Algemene Vergadering van 27 mei tot 3 juni 2026 hebben de internationale verantwoordelijken en de nationale directeuren van de Pauselijke Missiewerken zich verheugd getoond over de komende viering van het honderdjarig bestaan van de Wereldmissiezondag, terwijl ze tegelijkertijd een onverbloemde stand van zaken opmaakten van de missie van de Kerk vandaag. Tussen bemoedigingen, financiële uitdagingen en een oproep tot een nieuwe missionaire impuls bevestigden de besprekingen de wil om de solidariteit tussen de Kerken tot een pijler van het pontificaat van Leo XIV te maken.

De context kon niet symbolischer zijn. Honderd jaar na de instelling van de Wereldmissiezondag door paus Pius XI kwamen de verantwoordelijken van de Pauselijke Missiewerken (PMW) in Rome bijeen voor hun jaarlijkse Algemene Vergadering. Een bijeenkomst die in het teken stond van hoop, maar ook van verantwoordelijkheid, nu de wereldkerk het eerste jaar van het pontificaat van paus Leo XIV beleeft.

Gedurende meerdere dagen hebben nationale directeuren, leiders van de missionaire werken en vertegenwoordigers van de Heilige Stoel de activiteiten in de missiegebieden geëvalueerd, de financieringsaanvragen uit de hele wereld bestudeerd en nagedacht over de pastorale prioriteiten voor de komende jaren.

De bijdragen van de verschillende deelnemers, met name die van de secretarissen-generaal van de vier Pauselijke Missiewerken (POPF, POSPA, PMK, PMU), zetten meteen de toon voor deze bijeenkomst: de missie blijft meer dan ooit een kerkelijke noodzaak, in een wereld die verzwakt is door oorlogen, sociale verdeeldheid en economische crises.

De eerste verjaardag van het pontificaat van paus Leo XIV heeft de gesprekken sterk gekenmerkt. Als voormalig missionaris en bisschop in Peru kent de Heilige Vader de realiteit ter plaatse. Zijn ervaring voedt een visie op de Kerk die gericht is op de periferieën, aandacht heeft voor volkeren die het Evangelie nog ontdekken en zich inzet voor het bevorderen van vrede in een verdeelde wereld.

Het thema dat is gekozen voor de komende Wereldmissiedag – ‘Eén in Christus, samen op missie’ – vat deze koers samen. Voor de paus kan de verkondiging van het Evangelie alleen vrucht dragen als de christelijke gemeenschappen zelf gemeenschap, dialoog en verzoening beleven. De leiders van de PMW zien in deze koers een uitnodiging om hun inzet voor de jonge kerken in Afrika, Azië, Oceanië en Latijns-Amerika, waar de noden nog steeds enorm zijn, te vernieuwen.

Een van de meest opvallende bevindingen van deze Algemene Vergadering is ongetwijfeld de geringe bekendheid van de Pauselijke Missiewerken. Ondanks hun aanwezigheid in meer dan 120 landen en hun essentiële rol bij de financiering van de missiebisdommden, blijven de PMW bij veel katholieken weinig bekend. In verschillende regio’s van Europa en Amerika hebben ze nog steeds moeite om hun plaats te vinden in het dagelijkse leven van de parochies.

De secretarissen-generaal hebben de nationale directeuren dan ook opgeroepen om hun banden met de bisschoppen, de priesters, de religieuze gemeenschappen en de gelovigen te versterken, teneinde de roeping van de PMW beter bekend te maken.

Naast de traditionele collecte op de Wereldmissiedag gaat het vooral om het ontwikkelen van een echte missionaire cultuur, waarin elke gedoopte zich verantwoordelijk voelt voor de verkondiging van het Evangelie, zelfs in de meest afgelegen gebieden. “De missie vraagt vandaag de dag om durf, creativiteit en doorzettingsvermogen”, benadrukten zij allen.

Op financieel vlak biedt het jaar 2025 een sprankje hoop. De wereldwijde collecte die ter gelegenheid van de Wereldmissiezondag werd georganiseerd, bedroeg 76,6 miljoen dollar, waaraan nog eens meer dan 1,4 miljoen dollar werd toegevoegd uit de rente op de aan de Werken toevertrouwde fondsen. Het totaal bedraagt daarmee meer dan 78 miljoen dollar, wat een aanzienlijke stijging betekent ten opzichte van het voorgaande boekjaar.

De verantwoordelijken prijzen met name de vrijgevigheid van verschillende nationale directies, in het bijzonder die van de Verenigde Staten, die in grote mate aan deze stijging heeft bijgedragen. Daarentegen laten sommige Europese kerken een daling van de bijdragen zien, wat een weerspiegeling is van de economische moeilijkheden maar ook van de veranderingen in de religieuze praktijk.

Dankzij de reserves die in voorgaande jaren zijn opgebouwd, zullen de beschikbare middelen voor 2026 naar verwachting ongeveer 80,8 miljoen dollar bedragen, waardoor een hoog niveau van ondersteuning voor de missiegebieden kan worden gehandhaafd.

De in Rome gepresenteerde statistieken geven een beeld van de omvang van de ondernomen activiteiten. Dit jaar zijn 3.558 subsidieaanvragen beoordeeld. Deze hebben betrekking op de bouw van kerken en kapellen, de opleiding van seminaristen, de ondersteuning van catechisten, pastorale programma’s, hulp aan recent opgerichte bisdommen en talrijke educatieve en sociale projecten.

De Pauselijke Missiewerken zullen ook financiële steun blijven verlenen aan verschillende instellingen die onmisbaar zijn voor het missionaire leven van de Kerk, waaronder Domus Missionalis, het Pauselijk Werk van de Sint-Petrus Apostel en de Pauselijke Missie-Unie.

Via deze financiering ontstaat een hele keten van solidariteit die de christelijke gemeenschappen op de vijf continenten met elkaar verbindt.

Zie op de grafiek voor een algemeen overzicht, per continent, van de bedragen die in de loop van het jaar 2025 zijn ingezameld en ontvangen.

De andere prioriteit die door de Algemene Vergadering naar voren is gebracht, betreft het beheer van de fondsen. De verantwoordelijken van de PMW willen de controlemechanismen versterken om een zorgvuldig gebruik van de door de gelovigen de ontvangstbevestigingen en financiële verslagen volgens geharmoniseerde procedures moeten indienen.

Deze eis wordt niet voorgesteld als een louter administratieve verplichting, maar als een essentiële voorwaarde voor het vertrouwen tussen de gevende en de ontvangende Kerken. De verantwoordelijken wijzen erop dat elke gift die tijdens de Wereldmissiedag wordt gedaan, een gebaar van solidariteit is van miljoenen katholieken over de hele wereld. Daarom moet elke gift die aan de missionaire werken wordt toevertrouwd, met de grootst mogelijke transparantie worden besteed.

Afgezien van begrotingen en statistieken blijft één overtuiging bestaan: de missie staat centraal in het leven van de Kerk en vormt een van haar belangrijkste prioriteiten. In een wereld die wordt geteisterd door geweld, migratie, ongelijkheid en humanitaire crises, willen de verantwoordelijken van de Pauselijke Missiewerken deze in de 19e eeuw ontstane visie levend houden: van elke lokale Kerk een partner van de universele missie maken.

Nu paus Leo XIV de katholieken oproept om bouwers van gemeenschap te worden, willen de Pauselijke Missiewerken hun oorspronkelijke roeping voortzetten: de jonge Kerken ondersteunen, de missionarissen begeleiden en ervoor zorgen dat het Evangelie de volkeren bereikt die nog wachten op de verkondiging ervan.

Honderd jaar na de eerste Wereldmissiezondag blijft de boodschap verbazingwekkend actueel: de missie is niet de zaak van enkele specialisten. Zij is de verantwoordelijkheid van de hele Kerk.