“Vergeet niet missionaris te zijn”
Raphaël Ndiaye, sinds 2025 nationaal directeur van de Pauselijke Missiewerken (PMW) voor Senegal en Mauritanië, verbleef van 4 tot 14 juni in België. Het was een kans om verschillende bisdommen te ontdekken, pastorale actoren te ontmoeten en de missionaire campagne 2026-2027 voor te bereiden, waarvan Senegal het land in de kijker zal zijn voor Missio België.
Kun u uzelf kort voorstellen?
Ik ben Raphaël Ndiaye, tot priester gewijd voor het bisdom Kaolack in Senegal in het jaar 2000. Ik was drie jaar parochievicaris. Daarna was ik dertien jaar diocesaan directeur van de apostolische werken. Daarna genoot ik twee sabbatsjaren in Frankrijk. Terug in Senegal werd ik benoemd tot pastoor van de St.-Theophiluskathedraal en het jaar daarop tot vicaris-generaal van het bisdom Kaolack, manager van pastorale programma’s, met ook andere verantwoordelijkheden die met deze functie te maken hadden. En sinds juni 2025 werd ik benoemd tot nationaal directeur van de Pauselijke Missiewerken (PMW) voor Senegal en Mauritanië.
U verbleef in België van 4 tot 14 juni, kunt u ons kort vertellen wat de redenen voor dit bezoek waren?
Het maakt deel uit van mijn functie als nationaal directeur van de PMW, aangezien België Senegal heeft gekozen als land in de kijker van de missionaire campagne 2026-2027. Mijn hart brandt nog steeds van deze prachtige ervaring, van deze ontdekking van de Kerk en de gelovigen van België. In ongeveer tien dagen bezocht ik vijf van de acht bisdommen. Tijdens dit bezoek ontmoette en wisselde ik uit met pastorale actoren, zijnde priesters, lekengelovigen, bisschoppen, en gaf ik enkele interviews voor RCF.
Zo kon ik het gezicht van de Kerk in Senegal in haar missionaire roeping en haar deelname aan de missie die Christus aan zijn Kerk heeft toevertrouwd, hier voorstellen. Ik benadrukte ook een van haar bijzonderheden: een minderheidskerk binnen een sterk geïslamiseerde samenleving. Ook maakte ik duidelijk dat Senegal een stabiel land is, waar vrede en samenhorigheid heersen tussen haar inwoners. Senegal is het land van ‘Teranga’, een land van gastvrijheid en elegantie.
Is u iets speciaal bijgebleven?
Tijdens dit rijke verblijf was er elke dag een programma van bezoeken aan een bisdom met referenten met wie ik de realiteit van de missie in Senegal besprak en leerde over die van de Kerk in België. Ik bezocht een school in Brasschaat en ontmoette jonge mensen met wie ik de situatie van jongeren besprak in een wereld waarin alles snel gaat met voortdurend veranderingen: in het licht van deze dynamiek, hoe kunnen we jongeren begeleiden in hun keuzes, hun menselijke en spirituele groei. Op deze school bewonderde ik de deelname en gezonde nieuwsgierigheid van de moslimleerlingen en hun openheid.
Wat viel u op over de Kerk in België?
Wat mij het meest heeft gemarkeerd in de Kerk in België, of in ieder geval waar ik geweest ben, is de rijkdom en diversiteit. Een Kerk rijk aan erfgoed, een seculiere geschiedenis en toegewijde mannen en vrouwen. Deze diversiteit is waarschijnlijk overgeërfd uit de geschiedenis van de twee geografische en taalkundige gebieden Wallonië en Vlaanderen, waaraan het kleine Duitstalige deel van het land moet worden toegevoegd. Ik was ook onder de indruk van de inzet van ouderen die zich vrijwillig wijden aan pastorale taken en levendigheid. In Senegal heb ik de indruk dat de gelovigen zeer vroeg ‘op pensioen gaan wat betreft pastorale zorg en toewijding’.
Welke rijkdommen en uitdagingen zag u voor de Belgische Kerk?
De uitdagingen en rijkdommen van de Kerk zijn bijna overal dezelfde, met kleine verschillen weliswaar. De grote uitdaging is om de missionaire dynamiek van de Kerk in stand te houden, omdat missie de drijvende kracht van de Kerk is, en de Kerk zelf missie is. Dit is wat haar identiteit bepaalt. Ze staat open voor de wereld, vooral voor mannen en vrouwen die zich in hachelijke situaties bevinden en de barmhartige Samaritaan nodig hebben om hun weg verder te zetten. Ik denk dat België rijk is aan zijn geschiedenis en zijn christelijke wortels, ondanks de ontgoochelingen die velen ertoe brachten de religieuze praktijk op te geven en secularisatie in de hand te werken. In het licht van deze vele crises is de uitdaging om het ware gezicht van de Kerk te tonen, heilig maar bestaande uit zondaars. Dit vereist een getuigenis van een authentiek en geloofwaardig christelijk leven.
Heeft u van deze ervaring iets geleerd om uw opdracht in Senegal te verrijken?
Het bezoek en het verblijf waren voor mij een fijne ervaring. Ik bewonderde de structurele organisatie en de bijbehorende infrastructuren. Ik werd verleid door de mogelijkheid om in bijna elk bisdom een boodschap te laten klinken via radio, website, enz. Communicatie is een essentieel middel om de boodschap en waarden van het evangelie over te brengen. Het nationale secretariaat van Missio België opende me de ogen, zowel organisatorisch als operationeel, ook la is het een klein team. Ik wil inspiratie putten uit deze rijkdom om een soortgelijke werking op te zetten, om de PMW in Senegal en Mauritanië te ondersteunen en tot leven te brengen.
Een woord over de Kerk en de PMW in Senegal? Wat zijn de verschillen met de Belgische Kerk?
In Senegal is de Kerk dynamisch en levendig, zoals ik zelf ook zei tijdens mijn verschillende bezoeken. Ze is goed georganiseerd met duidelijk gedefinieerde pastorale sectoren, nationale coördinaties zoals het lekenapostolaat, sociale en pastorale zorg die caritas, gezondheidszorg en katholiek onderwijs en catechese omvat. Er zijn het hele jaar door levendige pastorale activiteiten. De geloofspraktijk is relatief goed. Aan de andere kant zijn de Pauselijke Missiewerken nauwelijks gekend in het kerkelijke leven.
Omdat het de PMW in Senegal aan personeel, structuren, infrastructuur en werkmaterialen ontbreken, spreekt het voor zich dat de resultaten nog steeds onder de verwachtingen liggen. Er is nochtans een grote vrijgevigheid. In elk bisdom is er een diocesaan directeur van de PMW, sommigen werken zelfs met animatieteams, maar de structuur van de directie is niet uitgerust met de middelen om haar missie van coördinatie, animatie en begeleiding uit te voeren zoals het hoort.
We werken daarom met de middelen die we ter beschikking hebben. Dit is een grote uitdaging die moet worden aangepakt met de steun van nationale directies die meer middelen en ervaring hebben. Het is daarom noodzakelijk om het PMW-netwerk bekend te maken bij de gelovigen. Haar identiteit en missie is om alle gelovigen en betrokkenen uit te nodigen zich te verbinden met haar opdracht. Ik blijf optimistisch over de mooie toekomst van de PMW in Senegal en Mauritanië. En ik draag dit project in mijn missionaire visie.
De katholieke Kerk is een minderheid in Senegal. Toch is ze erg populair. Hoe verklaart u dat?
Met slechts 5% van meer dan 18.000.000 inwoners is de katholieke Kerk inderdaad een minderheid in Senegal. Toch is het een zeer actieve minderheid. De christelijke gemeenschap presenteert zich als een sociale regulator. Ze wordt geraadpleegd over de belangrijkste kwesties van het leven. Ze wordt gerespecteerd en levert een kwalitatieve bijdrage aan alles wat het land en haar bevolking doet functioneren. Het belang ervan wordt beter begrepen door het beeld van een bisschop die het presenteerde als een minderheid binnen een sterk geïslamiseerde bevolking: “Als je kookt,” zei hij, “neem je een snuifje zout om een kilo rijst op smaak te brengen. Je hebt geen kilo zout nodig om een kilo rijst op smaak te brengen.” De Kerk wordt erkend als een rechtvaardige en volwaardige partner in de zin van het algemeen belang, rechtvaardigheid, eerlijkheid, vrede en een goed uitgevoerde taak. Al deze eigenschappen worden bij christenen erkend, wat betekent dat zij gewaardeerd worden en inspraak hebben. Kortom, christenen in Senegal spelen een zeer belangrijke en gewaardeerde rol in het leven van elke dag.
Hoe bereidt u zich voor in Senegal op het jubileum van de 100e Wereldmissiezondag?
Verenigd met het universele programma van de viering van dit jubileum ‘100 jaar Wereldmissiezondag’, bereidt de Kerk in Senegal zich hier volledig op voor. In het bijzonder voorziet ze in activiteiten verspreid over de maand oktober. Alle bisschoppen zijn betrokken. In elk bisdom wordt op de eerste zondag van oktober een startmoment van de missiemaand georganiseerd en een afsluitingsmoment op Missiezondag. Elke dag van de maand oktober, die zowel missiemaand is als Mariamaand, zal de PMW meditaties en rozenkransen bidden in alle parochies. Priesters in parochies en dekenaten zullen elke zondag iets organiseren om de missionaire verantwoordelijkheid van alle gedoopten te wekken en wakker te houden.
Daarnaast hebben we bij het lezen van de boodschap van de paus 12 oproepen ‘gedestilleerd’ die het hart kunnen vormen van de pauselijke boodschap voor dit eeuwfeest. Deze 12 oproepen beschrijven een geestelijk en praktisch programma voor de hele Kerk, waarbij elke gedoopte persoon wordt uitgenodigd zich te verbinden aan de universele missie volgens zijn of haar levenstoestand en charisma. Hiervoor dit doel wordt een missie-animatieboekje voorgesteld.
Hoe hebt u over het algemeen van uw verblijf genoten?
Mijn verblijf in België was rijk en tegelijkertijd plezierig. Ik genoot van alle activiteiten die mij werden aangeboden ondanks hun intense tempo.
Een boodschap aan de Belgische Kerk en aan onze lezers in het bijzonder?
Na de ervaring van de Algemene Vergadering van de Nationale Directeuren van de PMW/Missio in Rome, gevolgd door het bezoek aan België, werd ik me meer bewust van de rijkdom van de Kerk en haar diversiteit. Naast de verschillen in praktijk, cultuur en soms visie, delen we dezelfde missie: de missie die Christus aan de apostelen heeft toevertrouwd en waarvan wij vandaag de vertegenwoordigers zijn. Gezien de urgentie, uitdagingen en belangen van deze missionaire opdracht is mijn boodschap aan mijn christelijke broeders en zusters in België: vergeet niet missionaris te zijn!
Emmanuel Babissagana
