Op de schouders van de Goede Herder

Mgr. Christian Carlassare spreekt tot de inwoners van Zuid-Soedan. Zijn woorden klinken ‘ontwapenend’, niet alleen omdat ze de logica van oorlog en geweld doorbreken, maar ook omdat ze geschreven zijn met de inkt van ervaring. Nu het wij-zij-denken ook bij ons wordt aangewakkerd en opgepookt, vindt zijn boodschap ook hier in België vruchtbare grond. 

Hebt u zich al eens afgevraagd hoe het schaap in de parabel van de Goede Herder verdwaald is geraakt? Was het te jong en te speels of had het niet goed opgelet? Wat als dat ‘arme schaap’ niet zo onschuldig was als gedacht? Wat als het de regels van de kudde bewust aan zijn laars had gelapt? Niet voor de eerste maar voor de zoveelste keer? Als de herder het dan aan zijn lot had overgelaten, u zou hem groot gelijk geven, toch? Eigen schuld, dikke bult. Maar zo is de Goede Herder niet. Hij brengt het verdwaalde schaap koste wat het kost terug naar de schaapskooi. 

Slachtoffer én dader 

Dat is goed nieuws want deze parabel gaat over ons. Ja, wij zijn dat weerbarstige schaap. In onze geschiedenis zijn we verloren gelopen telkens we terugvielen in conflict. En God daalde af om ons te zoeken en vond ons in een ellendige toestand. Hij richtte ons op en droeg ons op zijn schouders terug naar huis. 

Dit is een gedeelde ervaring voor al de gemeenschappen in Zuid-Soedan. Niemand van ons kan ontkennen ooit fouten te hebben gemaakt. Tegelijkertijd hebben we allemaal het gevoel dat we ooit slachtoffer waren van onrecht en geweld. Deze vaststelling roept voor mij de vraag op: hoe laten we de Goede Herder toe om ons op zijn schouders te leggen en ons terug naar huis te dragen? Het antwoord staat in het Evangelie. 

Als Petrus aan Jezus vraagt of hij tot zevenmaal toe vergeving moet schenken als zijn broeder of zuster tegen hem zondigt, antwoordt Jezus: ‘Niet tot zevenmaal toe, zeg Ik je, maar tot zeventigmaal zevenmaal’ (Mt 18, 22). Jezus bedoelt: vergeef altijd. Laat vergeving zo gewoon zijn als uw ademhaling. Zoals uw ademhaling uw leven is — want zonder adem is er geen leven — zo mag vergeving uw levensstijl worden. U bent vergeven, dus vergeef. Adem in, adem uit. 

De regie terugnemen 

Laat u daarbij niet op het verkeerde been zetten door populaire zegswijzen. Aartsbisschop Desmond Tutu van Zuid-Afrika leerde altijd: ‘Vergeven is niet vergeten. Het is juist herinneren’. Herinneren helpt te voorkomen dat het kwaad opnieuw gebeurt. 

Vergeving betekent dus niet dat we vrienden worden met het kwaad. Integendeel, we worden uitgedaagd om het kwaad aan de kaak te blijven stellen. Maar tegelijkertijd is vergeving de beslissing om af te zien van ons gerechtvaardigde recht om terug te slaan. Wanneer we vergeven, schrijven we een nieuw hoofdstuk in de geschiedenis. We vergeven dus niet omdat onze vijand vergeving verdient, maar omdat wij vrede verdienen, omdat onze kinderen vrede verdienen, en omdat onze wereld vrede verdient. 

Daarom: 

1. vergeving is niet alleen een geschenk datje aan anderen kunt geven, maar ook eengeschenk aan jezelf; 
2. vergeving is een keuze om de cirkel vanpijn te doorbreken en om vooruit te gaanin het leven; 
3. vergeving is een teken van kracht die jehelpt om de regie over je leven terug tenemen; 
4. vergeving is een weg om jezelf te bevrijdenvan het verleden en om jezelf en dewereld te helen. 

Aanslag 

Het kan voor onze gemeenschappen heel moeilijk zijn om te vergeven, gezien de pijnlijke herinneringen en verliezen van de afgelopen jaren. Mensen worden overspoeld door emoties wanneer ze hun eigen gemeenschap als slachtoffer zien en op hun eigen manier gerechtigheid proberen te zoeken. Maar als Zuid-Soedan enige hoop op vrede wil hebben, moeten onze gemeenschappen de moed vinden om te vergeven, niet alleen de individuen die hen onrecht hebben aangedaan, maar ook het grotere systeem dat verdeeldheid en geweld in stand heeft gehouden. 

Ik spreek uit mijn persoonlijke ervaring. Na de aanslag op mijn leven in 2021 bevrijdde vergeving me van woede, frustratie en vooral angst. Dankzij vergeving kon ik terugkeren naar Rumbek. Tegen elke veralgemening in erkende ik dat de gemeenschap onschuldig was. De misdaad was gepleegd door een groep individuen. Ik was niet het enige slachtoffer. Dezelfde gemeenschap was ook het slachtoffer van die ene gewelddaad, en van elke andere vorm van geweld die in onze samenleving wordt gepleegd. De gemeenschap verdient geen verdere straf. We moeten elke vorm van stigmatisering van een groep overwinnen. Ieder mens moet beoordeeld worden op zijn karakter en gerespecteerd worden in zijn waardigheid. 

Samen toekomst maken 

Dialoog en verzoening gaan over het creëren van een nieuw verhaal voor Zuid-Soedan. Nelson Mandela’s visie op verzoening benadrukt de noodzaak van een gedeelde toekomst: ‘Verzoening gaat niet alleen over vergeven; het gaat over samen iets opbouwen: een gedeelde toekomst, een gemeenschappelijke grond’. 

Daarom moet de dialoog in Zuid-Soedan zich niet alleen op het verleden richten, maar op het bouwen aan een toekomst waarin alle groepen in harmonie kunnen leven. Het verzoeningsproces, hoe lang en moeilijk ook, biedt de kans om zij aan zij vooruit te gaan, met waardigheid en respect, met eerbied voor de identiteit van elke groep en tegelijkertijd werkend aan een gemeenschappelijke verbondenheid met dezelfde natie. 

Mgr. Christian Carlassare

Mgr. Christian Carlassare (°1977, Italië) is Comboni-missionaris en bisschop van Rumbek in Zuid-Soedan. Als jonge priester koos hij ervoor zijn leven te delen met de plaatselijke Kerk in een land dat diep getekend is door conflict en verdeeldheid. In 2021 werd hij tot bisschop benoemd. Kort vóór zijn bisschopswijding raakte hij zwaar gewond bij een gewapende aanslag. Na zijn herstel koos hij ervoor om terug te keren naar zijn bisdom. Zo wordt zijn leven zelf een weg van hoop: een getuigenis dat het Evangelie ook in een gekwetste samenleving toekomst kan brengen.